Қазақстанның АӨК Матрицаның бақылауында

Барлық әлем ақпарат қауіпсізді үшін күресіп жатқанда, біздің аграрилерге ерікті түрде  «матрицаға» кіруді ұсынып отыр. Qoldau.kz  порталын еңгізуді дәл осылай атаса болады.

Тетікті бассаң нәтиже аласың

На первый взгляд, все в порядке: «платформа qoldau.kz является отечественной разработкой» – пишет нам пресс-служба АО «Информационно-учетный центр». Да и само АО «ИУЦ», судя по данным на портале, имеет 100% участие государства  в уставном капитале.

Но это только на первый взгляд, отмечает эксперт ИА «КазахЗерно.kz».

Бір қарағанда барлығы да таза болып көрінуі мүмкін: « qoldau.kz  отандық платформа»

  Бірақ, qoldau.kz – бұл тек сыртықы орамасы ғана. Шын мәнісінде Қазақстанменде мемлекетпен де ешқандай байланысы жоқ.

Яғни,  qoldau.kz бұл – бағдарламалар жиынтығына қолжетімділік беретін цифрлық платформа. Бас-аяғы 20 бағдарламалық өнім бар. Және ең маңыздысы бұл бағдарламаны ойлап тапқандар тізімі:  (ары-қарай «АЕО» берген жауабынан үзінді):  «пәндік салада тәжірибесі бар жеке тұлғалар мен компаниялар (агрономия, логистика, метеорология, телематика, электрондық коммерция, қаржы қызметтері, АӨК мен бағдарламалауды мемлекеттік басқару). Ойлап тапқыштардың отаны: АҚШ, Қытай, Франция, Германия, Швейцария, Украина, Беларусь, Қазақстан».

Бұған не дейсіздер?

И более того, все эти программные продукты не были приобретены государством, они так и остались в собственности разработчиков!

Бұнымен қоса, бұл бағдарламалардың барлығын мемлекет сатып алған жоқ, шығарушыларға тиесілі болып қала берді! Бұған дәлел ретінде «АЕО» АҚ берген жауабынан үзінді: «Бағдарламалық өнім мемлекеттің меншігі емес, ойлап тапқыштардың иелігінде – жеке және заңды тұлғалардың иелігінде»!

Сондай-ақ, бұл бағдарламалар жүктелетін компьютерлерлік серверлер Қазақстанда шығарылмайды: «Осыған орай шет елдік серверлер қолданылады», – дейді «АЕО» АҚ. Осы ретте, соңғы жылдары орын алған жанжалдарды еске түсіре кетсек. Тыңшылардан қауіптенген шет елдердің біразы, елдеріне компьютерлік техника әкелуге тиым салған болатын.  Соңғы оқиға -мамырдың ортасында тіркелді. АҚШ-сауда министрлігі, телекоммуникациялық құрылғыларды өндіретін Қытайлық ірі компанияның жұмысын  «АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігіне қайшы» деген себеппен  қара тізімге еңгізген болатын. Ал, qoldau.kz порталының жұмысына қолданылатын құрылғыларды тексерген біреу бар ма? 

Сенің арманың орындалады

Қазіргі кезде, қазақстандық ауыл шаруашылық өндірушілері өздеріне қатысты жеке ақпараттарын, кәсіптері туралы толық мәліметті, мүлкі жайындағы ақпаратты, белгісіз біреулер иелік ететін бағдарламалық өнімге жүктейді. Яғни мемлекет емес жеке тұлға! Бұдан кейін еріксіз сұрақтар пайда болады.  Егер кәсіп жайындағы барлық ақпаратты біреулер көріп отырса, жүргізіп жатқан кәсібіңе қауып төніп тұрған жоқ па?

Сұрақтардың бұл тек алғашқысы ғана.

Екінші сұрақ, бағдарламалық өнімдерді ойлап табушылар шет елдіктер болса, ұлттық қауіпсіздікке қауіп төніп тұрған жоқ па? Себебі, бір тетікті басып, бейтаныс біреулер, Қазақстанның аграрлық секторы жайындағы, егістік аумақтары, несиелер мен сақтандыру жайында, жанар-жағармайды бөлу мен астықты сатып алу, көлік логистикасы, салық есептері жөніндегі ақпаратты алмасына кім кепіл?

 qoldau.kz порталындағы ақпараттар базасының жалпы көлемі, 2019 жылдың ақпанында 60 терабайдты құрады!

 Белгісіздердің қолына бұл ақпарат түссе не боларын елестетудің өзі қорқынышты.

Тыңшылық қауіпті ысырып қойсақ. Шаруалар үшін шынайы қауіп бар. Мысалы; олардың жерлеріне көз түсірген, рейдерлер. Егер олар егістік аумақтарының күйі,оның иелері, несиелер мен басқа да ақпаратқа қол жеткізетін болса, жерлерді басып алу түк қиындық туғызбайды да.

Қауіпсіздік мәселесінен бөлек, бәсекелестік мәселесі бар. Егер мемлекеттік қызметтер жайындағы ақпаратқа-мемлекеттік канал жауапты болса, бірақ, біз анықтағандай, бұл бағдарламалық өнімдер жеке және заңды тұлғаларға тиесілі. Бірақ бұл саланы неге бәсекелес ортаға бермеді? Неге бұл жеке тұлғалар елдің барлық аграрилеріне қызмет көрсету құқығына ие?Олардың қызметінің төлемдеріне кім жауапты және шығыс пен кірісті кім қадағалайды?

Ну, что же ты не рад!

 Ең қызықты сұрақ: Қазақстанның барлық аграрилерін тартып жатқан «Матрицаның» артында кім тұр?

Естеріңізге сала кетейік,  Елдің аграрлы кешенін цифрандыры мәселесін бұрынғы АШМ-нің тобы дамытқан болатын. Бұл топтың құрамында Асылжан Мамытбеков те болды.

 qoldau.kz порталы 2018 жылдың ақпанында іске қосылды.Жаңа жүйенің толық ойластырып жасалмауынан  құжаттарын тапсыра алмай жатқан, қызмет түрлерін пайдала алмаған диқандар бірден шағымдарын айта бастады.  Нәтижесінде, жаңа ауыл шаруашылық министрі Сапархан Омаров, қызмет түрлерінің біразын  цифрландыру кейінге шегерілді. Анығырақ айтсақ, минералды тыңайтқыштарға субсидия алу үшін химиялық зерттеу картограмасы болу қажеттілігі  әзірге тоқтатылды. Бірақ басқа серверлер жұмыс істеп тұр ғой.

Дәл осы кезде 2016 жылы ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаев,Асылжан Мамытбековке не үшін сөгіс жариялағанын еске түсірсек. Иә-иә, жерге қатысты сұрақтар еді.  Сол кезде ел бойынша жерге қатысты митингтер толқыны өткен болатын. Ел тұрғындары, ауыл шаруашылық жайылымдарын жеке біреудің иелігі оның ішінде шет елдіктерге сату мәселесін көтерген шенеуіктерге қарсы шыққан болатын.

Мамытбековтың рөлі бұл кезде көлеңкеде қалғанымен, шаруаларға азық болған жер аумақтарынан айыру бойынша инструментті дайындаған дәл өзі еді. Егер Мамытбековтың жоспарлары жүзеге асса, қазіргі жағдай мынандай болар еді: жайылым жерлердің үлкен бөлігі олигархтардың иелігіне өтер еді. Бірақ, олар бұл жерлерді тек жалға беріп отырады.

 Жайылымдардан диқандарды қуу бойынша шенеуіктердің дайынадаған механизмі қаншалықты орындалды?

2016 жылдың екінші жартысында,  ауыл шаруашылығына арналған жерлерді тиімсіз қолданған аумаққа салынатын салық мөлшерін 10 есе көтеру бойынша заң жобасы күшіне ену қажет еді. Нәтижесінде, бұл жер аумақтары қайта өңделетін болады деп күтілді. Ал бұл өте үлкен аумақтар.  2015 жылдың соңында, жиындардың бірінде Асылжан Мамытбеков елдегі ауыл шаруашылық жұмыстарына арналған 180 млн га жерлердің 106 млн гектары тиімсіз пайдануда, деген болатын.

Яғни, экс-министрдің сөзінше, Қазақстандағы жерлердің үштен бірі – тиімсіз қолданатындардың қолында.

  Ал енді жердің тиімсіз пайаланып жатқанын қалай дәлелдейді?

Оп-оңай. ҚР АШМ шаруаларды  міндеттеген электрондық серверлер арқылы. Яғни,  спутниктіктік сурет жасайды, оны өткен жылдағымен салыстырады, сол баяғы бағдарламалық өнімдер арқылы өңдеп, өнімділіктің азайғанын анықтайды. Бұдан кейін үлкен соммадағы салық пен бірнеше айыппұлды іліп береді. Шаруалардың жерлерін беруден басқа амалы қалмайды.

Если бы все эти планы сбылись, то большая часть земледельцев очень скоро могла бы рассчитывать только на одно – арендовать землю у латифундистов и гнуть спину на них за копейки. Совсем как сейчас фермерам-животноводам предлагают гнуть спину на владельцев племрепродукторов и откромплощадок. Егер бұл жоспарлар іске асса, елдегі жерлердің үлкен бөлігі латифундистердің қарамағына өтеді де, шаруалар жерлерін жалға алып, тиін-тебен үшін жұмыс істейге мәжбүр болар еді.


Акын Аулов

с автором можно связаться по адресу:
[email protected]


Rate article
КазахЗерно
Пікір үстеу