ҰАҒБО Қазақстанның АӨК табыстылығын қалай арттырады

Ұлттық аграрлық ғылыми–білім беру орталығының құрылымдық бөлімшелерінің егістіктеріне дәл егіншілік элементтерін енгізу ауылшаруашылық шикізатын өндіруге шығындарды азайтуға мүмкіндік береді, сонымен бірге өнімнің өнімділігі мен сапасын жоғарылатады. Бұл туралы ҰАҒБО КЕАҚ басқарма төрағасы Гүлмира Исаева «Казах–Зерно.kz» тілшісіне берген сұхбатында айтты.

Үш қолбасшы

ҰАҒБО Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша құрылды. Бірнеше бағыттар біріктірілетін Орталық құру міндеті қойылды. Бұл аграрлық ғылым, аграрлық білім, білімді тарату жүйесі, сонымен қатар жекелеген өндірістік бағыттар, оның ішінде әр түрлі технологияларды енгізу, тұқым шаруашылығын дамыту және т.б.

Қазір ҰАҒБО құрамында үш қолбасшы бар – бұл елдің жетекші аграрлық университеттері. Біріншісі – Алматыда орналасқан Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті. Екіншісі – Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті, Нұр–Сұлтанда орналасқан. Үшінші университет – Оралда жұмыс істейтін Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық–техникалық университеті. Бұл Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі жариялаған аймақтық университеттердің даму жолымен жүреді. Бағдарламаға барлығы 15 университет енген.

— Айта кету керек, ҚазАНУ мен ҚазАТУ 2020 жылы «зерттеу университеті» мәртебесін алды, – деді Гүлитра Исаева. – Осыдан кейін ҰАҒБО үш еншілес компаниясы – NPTs ZH im., Солтүстік Қазақстан ауылшаруашылық және ауылшаруашылық басқармасы және А.Бараев атындағы  Қазақ орман шаруашылығы ғылыми–зерттеу институты. ҚазҰАУ–ге келетін болсақ, ол консорциум негізінде біріктірілген оңтүстік–шығыс аймақтың он үш институттарымен және ғылыми–өндірістік орталықтарымен ынтымақтастықта болады. Бұл ҰАҒБО еншілес компаниялары және Bayserke Agro кеңейту орталығы.

Орталық құрылымы

Үш қолбасшыдан басқа, ҰАҒБО құрылымына Агроинженерия ҒӨК және 2018 жылы трансформация арқылы құрылған 10 ғылыми–зерттеу институттары кіреді. Бұған дейін 23 ғылыми–зерттеу институты болған, бірігу құрылымды аумақтық негізде оңтайландыруға мүмкіндік берді.

Кейбір ғылыми–зерттеу институттары ауылшаруашылық тәжірибе станцияларына айналды – мысалы, мақта шаруашылығы ғылыми–зерттеу институтынан мақта өсіру және бақша дақылдарын өсіру бойынша ғылыми–зерттеу институтын құрды. Барлығы қазір 11 станция, сондай–ақ алты тәжірибелік шаруашылық (ТБШ) және бір «Ontustik» ауылшаруашылық паркі бар.

— Олар құрылды және қазір әртүрлі табиғи–климаттық аймақтарда қолданылады, – деп түсіндірді Гүлмира Исаева. – Бұл бізге ауылшаруашылық технологияларын енгізу, мәдени өсімдіктердің сорттарын сынау, жануарлардың тұқымдарын әр түрлі жағдайда енгізу үшін қажет. Нәтижесінде біз оларды Қазақстанның барлық аймақтарындағы фермерлердің қажеттіліктеріне бейімдеуге мүмкіндік аламыз.

ҰАҒБО құрамында үш сервистік компания сақталды. Олар басқа құрылымдық бөлімшелерге де, жалпы алғанда, аграрлық секторға және Ауыл шаруашылығы министрлігіне әртүрлі қызмет көрсетеді. Біріншіден, бұл экономикалық саясаттың аналитикалық орталығы, ол көрегендік талдамалық зерттеулер жүргізеді.

Екінші сервистік ұйым – агроөнеркәсіптік технологияларды трансферттеу және коммерциализациялау орталығы. Оның міндеті – ҰАҒБО ғалымдарының әзірлемелерін енгізу және коммерцияландыру.

Үшіншісі – «Асыл–Түлік» республикалық асыл тұқымды мал шаруашылығы орталығы.

Екі басымдық

ҰАҒБО –тің еншілес компанияларында жұмыс істеу үшін барлық қажеттіліктер бар – машиналар, жабдықтар, жер ресурстары, ғимараттар мен құрылыстар. Сонымен қатар, жуырда ғана бюджеттен 12 миллиард теңге көлеміндегі инъекциялардың арқасында материалдық–техникалық база айтарлықтай жаңартылды. Бұл бізге жұмысты жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік берді.

Технологияға келетін болсақ: 2018 – 2019 жылдары үкіметтің көмегімен машина–трактор паркін жаңарту мақсатында ҰАҒБО еншілес компанияларының жарғылық капиталын ұлғайту бағдарламалары іске асырылды. Екі басымдық анықталды. Біріншісі – Қазақстанның әр аймақтарында егін егудің дәл технологияларын әзірлеу және енгізу. Дәл егіншілік элементтерін енгізу мақсатында төрт ғылыми ұйым жабдықталды және дәлме–дәл егіншіліктің үш демонстрациялық полигондары құрылды. Оның бірі – «Ontustik» ауылшаруашылық паркі, екіншісі – А.Бараев атындағы АШҒӨО 3 мың гектар алқапта, үшінші Қостанай облысында «Заречное» ЖШС базасында, 3 мың гектар алқапта.

Екінші басымдық тұқым шаруашылығын дамыту болды, және осы саламен айналысатын ауылшаруашылық тәжірибе станцияларына заманауи техникалар мен жабдықтар сатып алуға мүмкіндік берілді.

— Жабдықтарды сатып алуға қаражат біздің өзімізді қайта жабдықтауымызға байланысты бөлінді, – деп түсіндірді Гүлмира Исаева. – Осы еншілес компаниялардың негізінде фермерлерге арналған оқу алаңдарын құру міндеті қойылды. Атап айтқанда, Алматы облысында жұмыс істейтін «Ontustik» ауылшаруашылық паркі құрылды. Енді оның негізінде бірнеше институттар – Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми–зерттеу институты, Қазақ өсімдіктерді қорғау және карантин ғылыми–зерттеу институты, Агроинженерлік ғылыми–зерттеу орталығы, Топырақтану және агрохимия институты өзара әрекеттесе алады.

Кешенді әсер

Бұл сайттар аграрлық ғылымның әртүрлі бағыттарын біріктіретін кешенді тәсілдеме үшін жасалған. Сонымен бірге, міндет тек ғылыми зерттеулер жүргізу, енгізу бойынша бірнеше ұсыныстар әзірлеу ғана емес, сонымен қатар фермерлерді озық тәжірибені, озық технологияны өз көздерімен көре алатындай етіп оқыту. Осы сайттарда өткізілетін семинарларда жаңа технологияларды тікелей эфирде көрсетуге мүмкіндік бар.

«Олар үшін негізгі көрсеткіштер аймақтағы көрсеткіштен екі есе жоғары өнім болды», – дейді ҰАҒБО ғылым бөлімінің бастығы Еркін Сәтенбаев. – А.Бараев атындағы АШҒӨО мен «Ontustik» агропаркі осы көрсеткіштерге қол жеткізді. Мысалы, А.Бараев атындағы АШҒӨО 2018 жылы 26 ц/га–дан астам өнім жинады, орташа алғанда бұл аймақ шамамен 14 ц/га құрады. Қостанай облысында «Заречное» ЖШС–де өнім екі есеге емес, 40 пайызға өсті, бірақ ауа райы араласып кетті – маусым өте құрғақ болды.

Сонымен қатар ресурстарды тиімді пайдалану есебінен барлық шаруашылықтардың экономикасы едәуір жақсарды. Мысалы, А.Бараев атындағы АШҒӨО гербицидтерді енгізу бойынша үнемдеу, ол 100 миллион теңге көлемінде құрылды. Жанармайға келетін болсақ, шамамен 300 тонна үнемделді.

Егер біз Қазақстанның бүкіл ауылшаруашылық индустриясы үшін интеграцияланған әсер туралы айтатын болсақ, онда солтүстік облыстарда 2019 жылдың аяғында дәлме–дәл егіншілік элементтерін енгізу 2 миллион 297 мың гектардан астам алқапта өтті.

Мұнда мұндай демонстрациялық орталықтардың рөлі айқын көрінеді – олар өз технологияларына тек осындай технологияларды енгізіп қана қоймайды, сонымен қатар осы сайттардағы семинарларға қатысқан фермерлер де осы білімдер мен тәжірибелерді өз алқаптарына жібереді, – деп түйіндеді Гүлмира Исаева. – Бұл біріншіден, жер мен су ресурстарын ұтымды пайдалануға, екіншіден, тұқымдарды ұтымды пайдалануға әкеледі, үшіншіден, гербицидтер, тыңайтқыштар, отын шығыны азаяды. Сайып келгенде, мұның бәрі соңғы өнімнің өзіндік құнына әсер етеді. Бұл біздің ауыл шаруашылығымыздың бәсекеге қабілеттілігін арттырады деген сөз.

Серик Султанов

Rate article
КазахЗерно
Пікір үстеу